/assets/media/image/news/0301576eca5c447cbb9947e57068f52d.jpg

1397/07/17

زمان توقف خام‌فروشی نیست

 در روزهای آخر دولت یازدهم، وزارت صنعت، معدن و تجارت مصوبه عوارض خام‌فروشی مواد معدنی را تصویب کرد اما این مصوبه چندان به مذاق فعالان معدنی و برخی از مسئولان ارشد بخش معدن خوش نیامد.

آنها بر این باورند که در شرایط تحریم، نخست افزایش آمار صادرات اهمیت دارد و باید با نگاه کارشناسی، مانع خام‌فروشی شد. مهدی کرباسیان، رئیس سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی در این باره می‌گوید: اگر کشور در شرایط عادی بود یکی از موافقان وضع عوارض بر صادرات خام‌فروشی بودم اما هم‌اکنون در شرایط تحریم‌ قرار داریم. به‌همین دلیل توصیه می‌کنم اجرای این قانون متوقف شود. تحریم‌ها به هر حال در تولید کشور اثرگذار خواهند بود و این امکان وجود دارد که بسیاری از بازارهای خود را از دست بدهیم.


هدایت به سمت ارزش افزوده
مهدی کرباسیان، رئیس سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران در گفت‌وگو با صمت، در این زمینه بیان کرد: سیاست دولت درباره خام‌فروشی این است که مواد معدنی، به سمت ایجاد ارزش افزوده بیشتر هدایت شوند چراکه علاوه بر اشتغال‌آفرینی، امکان ارزآوری افزایش پیدا می‌کند.
 این مقام مسئول با اشاره به فرآوری سنگ‌آهن در کشور، بیان کرد: سیاست وزارت صنعت، معدن و تجارت، در سال‌های اخیر این است که از خام‌فروشی مواد معدنی فاصله بگیرد، از این‌رو چندین کارخانه فرآوری سنگ‌آهن در شهرهای مختلف کشور ساخته شد. بدون تردید اگر سنگ‌آهن تبدیل به کنسانتره، گندله تبدیل به آهن اسفنجی و ورق، تبدیل به میلگرد شود به جای فروش سنگ‌آهن ۶۰ دلاری می‌توان با فرآوری، آن را ۵۰۰ دلار در بازارهای جهانی عرضه کرد. 
وی با بیان اینکه نمی‌توان با وضع عوارض بر خام‌فروشی، مانعی بر این روند ایجاد کرد، افزود: در اینکه می‌توان با وضع عوارض بر خام‌فروشی، صادرات را کاهش داد اختلاف‌نظرهای اساسی وجود دارد. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، تلاش می‌کند با دیدگاه کارشناسی، این موضوع را جلو ببرد زیرا بر این باور است که خام‌فروشی یا منع آن، بستگی به شرایط اقتصادی کشور دارد.


شرایط تحریم متفاوت است
کرباسیان با اشاره به لزوم صادرات مواد معدنی در سال‌های تحریم، خاطرنشان کرد: درحال‌حاضر با وجود تحریم‌های یک سویه امریکا علیه ایران، نمی‌توان اصرار کرد که مواد معدنی را فرآوری سپس صادر کنند. در شرایط فعلی، اصل، ادامه روند صادرات است و من بر این باورم که در شرایط فعلی، نباید خود را محدود کنیم.
به گفته رئیس هیات عامل ایمیدرو، خام‌فروشی باید در زمان خود تعریف شود و نمی‌توان ادعا کرد که ما دیگرنفت نمی‌فروشیم و پس از اینکه تبدیل به بنزین شد آن را صادر می‌کنیم. کشوری مانند استرالیا یکی از بزرگ‌ترین صادرکننده‌های سنگ آهن در جهان است. آیا آنها بر این باورند که بر خلاف منافع ملی اقدام می‌کنند؟ بدون تردید پاسخ به این پرسش منفی است. در واقع استرالیا، سنگ آهن را صادر می‌کند تا بتواند دیگر مواد مورد نیازش را تامین کند.
این مقام مسئول ادامه داد: خام‌فروشی به معنای عام که بتوان تولید داخلی را افزایش داد و از آن ارزش افزوده ایجاد کرد، بستگی به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور دارد. من بر این باورم که جلوگیری از خام‌فروشی باید بنا به نظر کارشناسان پیش برود. اواخر دولت یازدهم، وزارت صنعت، معدن و تجارت تصمیم گرفت با وضع عوارض بر صادرات، مانع خام‌فروشی شود اما تجربه نشان داد که این تصمیم، عجولانه بود و باید نظرهای کارشناسی بیشتری شنیده می‌شد.


کمبود مواد اولیه نداریم
سیف‌الله امیری، مدیرکل دفتر صنایع معدنی و مشاور معاون امور معادن و صنایع معدنی، در گفت‌وگو با صمت، درباره وضع عوارض بر صادرات مواد معدنی، بیان کرد: زمان زیادی از اجرای قانون وضع عوارض بر صادرات مواد معدنی نمی‌گذرد، از این‌رو نمی‌توان درباره تاثیرگذاری این قانون اظهارنظر کرد. 
وی با بیان اینکه درحال‌حاضر کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی با کمبود مواد اولیه روبه‌رو نیستند، گفت: این قانون به این دلیل وضع شد که بسیاری از کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی از کمبود مواد اولیه شکایت داشتند. در سال‌های اخیر، تعداد کارخانه‌های فرآوری مواد معدنی افزایش پیدا کرد و برخی از کارخانه‌ها نتوانستند مواد مورد نیازشان را تامین کنند به همین دلیل این عوارض وضع شد تا مواد اولیه مورد نیاز داخل کشور، تامین و بقیه آن صادر شود. 
به گفته مدیرکل دفتر صنایع معدنی و مشاور معاون امور معادن و صنایع معدنی، صادرات مواد معدنی به طور خام کاهش پیدا کرده اما نمی‌توانم آمار دقیقی از این میزان بیان کنم چراکه هنوز اطلاعات دقیقی در این زمینه به‌ وزارت صنعت، معدن و تجارت نرسیده است. باید بپذیریم که بازار در شرایط معقول و منطقی نیست. در شرایطی که شاهد نوسان‌های نرخ ارز هستیم، صادرات به‌صرفه است و تمایل صادرکنندگان، بیشتر به این سمت است.
 امیری در ادامه با بیان اینکه صادرات کانی‌های‌ غیرفلزی‌ ادامه دارد، تصریح کرد: صادرات کانی‌های فلزی از سوی معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام می‌شود و کلید صادرات آن در دست ما است. به همین دلیل با دقت، صادرات این مواد معدنی انجام می‌شود. امیری با اشاره به اینکه شرایط اقتصادی کشور عادی نیست، تصریح کرد: وضع عوارض با هدف تامین مواد اولیه کارخانه‌های تولیدی در کشور، تدوین و اجرا شد اما نباید فراموش کرد که خام‌فروشی در هر مقطعی از سال یک معنا دارد و در شرایط فعلی اقتصاد کشور، نباید مانعی برای خام‌فروشی وضع کنیم.


وضع عوارض بر صادرات منطقی نیست
مهرداد اکبریان، رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگ آهن ایران، در گفت‌وگو با صمت در این زمینه بیان کرد: انجمن، از بدو پیشنهاد وضع عوارض صادراتی با تصویب آن مخالفت کرد. به نظر من وضع عوارض بر تمام زنجیره ارزش فولاد باید حذف شود و نباید برای صادرات هزینه جانبی ایجاد کرد.
وی در ادامه بیان کرد: با وجود همه مخالفت‌ها برای وضع این قانون، عوارض بر صادرات خام‌فروشی وضع شد اما فایده چندانی برای معدنکاران و صادرکنندگان نداشت. ابتدا مقرر شد که ۱۵ درصد عوارض بر خام‌فروشی وضع شود اما با همه کش و قوس‌ها در نهایت به ۵ درصد کاهش پیدا کرد که شاید تاثیر معناداری در صادرات ایجاد نکند.
اکبریان با بیان اینکه وضع عوارض بر خام‌فروشی با ایجاد مشکلات و مصائب در کشور همزمان شد، بیان کرد: درحال‌حاضر میزان تقاضا برای خرید مواد معدنی کاهش پیدا کرده است. وضع حمل‌ونقل جاده‌ای نیز در کشور آشفته است و معادن نمی‌توانند فرآورده‌های معدنی را به مقصد برسانند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سنگ آهن ایران در ادامه بیان کرد: این ذهنیت ایجاد شده است که نوسان‌ نرخ ارز با رضایت صادرکنندگان همراه شده اما هزینه‌های صادرکنندگان نیز ۲برابر شده است. در شرایط فعلی، از تجهیزات معدنی گرفته تا ساده‌ترین اقلام در بازار، همه چیز گران شده است. 
وی در ادامه با بیان اینکه از سال۱۳۸۷ معدنکاران در اکتشاف و فرآوری مواد معدنی ورود کردند، گفت: کسانی ‌که دغدغه معدن دارند با وجود تمام سختی‌ها در این عرصه ماندند و این ماندگاری باعث شد شاهد اتفاق‌های خوب در کشور باشیم. در سال‌های اخیر، روند صادرات سنگ‌آهن چندان قابل توجه نبود و علت این مهم، افت تقاضاهای خارجی است اما این ذهنیت برای دولت ایجاد شد که وضع عوارض باعث کاهش صادرات در کشور شد. اکبریان در پایان خاطرنشان کرد: حال و روز معادن چندان خوش نیست. اگر صادرات با این روند پیش برود، بازارهایی که هم‌اکنون در اختیار ما است را از دست خواهیم داد.